Blauwe zwaailichten: welk risico krijgt onze aandacht?

In haar maandelijkse column in Cobouw kijkt onze collega Saskia Hegeman met een brede blik naar de ontwikkelingen en opgaven in de bouw. Ze verbindt vakinhoud en praktijk met vraagstukken die de hele sector raken en stelt vragen bij hoe we als sector omgaan met verandering. Daarmee nodigt ze de lezer uit om vanuit verschillende perspectieven naar de bouw van vandaag en morgen te kijken.

Column | Blauwe zwaailichten

Mijn carrière begon in Amsterdam, Weesperzijde 99: destijds kantoorlocatie voor Brandweer Amsterdam-Amstelland. Rode auto’s mét blauwe zwaailichten! Als preventie-adviseur leerde ik al snel: mijn belangrijkste competentie is – gek genoeg – “risico’s accepteren”! Dat begrip risico? Daar zit wat merkwaardigs in. De bouw pikt er een graantje van mee. Of: krijgt eenzelfde klap van de molenwiek.

Een persoonlijk voorbeeld: mijn broer woont intramuraal, in een zorginstelling. U kent het misschien wel: een jaren ’70-instellingsterrein in een bos, getransformeerd overigens tot een woonwijk waar menig vastgoedontwikkelaar trots op zou zijn! Voor de gekste dagelijkse dingen is hij afhankelijk van anderen. En kwetsbaar. Verkeerde medicatie, gevaar van verslikken of medische urgentie die niet wordt herkend. In zijn kleine, beschermde wereld allemaal grote risico’s. Risico’s die, als het misgaat, de krant trouwens niet halen.

Tot er op een slechte dag brand uit zou breken: dan rijdt er een rode auto met blauwe zwaailichten het terrein op. Gevolgd door camera’s én Kamervragen. Iedereen begrijpt onmiddellijk: hier is iets ernstigs gebeurd. Dat op zichzelf is natuurlijk niet verkeerd: sommige risico’s verdienen nu eenmaal acute aandacht. Het wordt pas schimmig als “zichtbaarheid” de maatstaf voor “urgentie” wordt. Of “handhaafbaarheid” de enige context is in de weging. Ook in het nieuws: de brandveiligheidsregel die een zitje op de gang in het woongebouw verbiedt.

Risico’s die géén podium krijgen, worden soms – en vaak onbewust – juist mínder urgent. Raken zelfs vergeten, tot – tragisch genoeg – de dag van het incident. Daartegenover: de hype die snel geboren wordt, maar natuurlijk niet altijd uit een risico. Er zijn ook andere belangen. Gebroederlijk daarnaast staat “een beetje risico toestaan”: dat is bestuurlijk spannend én moeilijk handhaafbaar.

Ondertussen zijn er ook risico’s die nauwelijks zichtbaar zijn, maar juist veel bepalender voor het dagelijks functioneren in de sector. De fout in een ontwerp die pas tijdens de uitvoering herkend wordt.  En snel wordt weggetimmerd. Een adviseur die iets níet durft te zeggen omdat het project al te vergevorderd is.

Geen zwaailicht. Wel risico.

Dat onderscheid wordt belangrijker naarmate we sneller willen verduurzamen en industrialiseren. Sterker nog: juist in een transitie verschuift het risicobeeld. Nieuwe materialen, nieuwe bouwconcepten en nieuwe installatietechnieken brengen nu eenmaal onzekerheden met zich mee. En daarmee: nieuwe manieren waarop dingen mis kunnen gaan. Daar mag, sterker nog, móet aandacht naartoe gaan. Maar misschien niet álle aandacht.

Aandacht is een schaars goed. We kijken het makkelijkst naar de dingen waar we het meest last van denken te hebben: imago, financiën, voortgang, schade. Mét het risico dat we uit het oog verliezen wie de échte risicodrager is!

Saskia Hegeman – Zus van Jan, Business Developer voor Nieman Groep

Over deze column

Deze column verscheen oorspronkelijk in Cobouw op 8 september 2026.