Update 26 november 2018

Steeds meer nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen zijn energieneutraal. Vanaf 2020 is het zelfs wettelijk verplicht om (bijna) energieneutraal te bouwen. BENG noemen we dat (Bijna EnergieNeutraal Gebouw). Voor het berekenen van de energieprestatie nemen we afscheid van de EPC en gaan we over naar de drie BENG-indicatoren.

De nu bekende EPC is een eengetalswaarde en staat niet voor een concrete grootheid. Dat gaat veranderen. In Nederland drukken we de energieprestatie voor elke bouwaanvraag vanaf 1 januari 2020 uit in drie BENG-indicatoren:

  • BENG 1: de energiebehoefte (kWh/m2)
  • BENG 2: het primair fossiel energiegebruik (kWh/m2)
  • BENG 3: het aandeel hernieuwbare energie (%)
Breehorn BENG appartementengebouw opgeleverd mei 2018

Breehorn BENG appartementengebouw Amsterdam, opgeleverd mei 2018

De energiebehoefte (BENG 1) is een maat voor de energiezuinigheid van het gebouw zelf. Naast de isolatie hebben zaken als zon-oriëntatie en kierdichtheid daar invloed op. Er wordt ook rekening gehouden met een hoeveelheid ventilatielucht. Primaire fossiele energie (BENG 2)  is het best voor te stellen als de energie-inhoud van de brandstof in de elektriciteitscentrale. Doordat er een aandeel hernieuwbare (duurzame) energie wordt gevraagd (BENG 3), is te concluderen dat dit verplicht wordt. Daarbij telt niet alleen directe opwek mee, zoals in zonnepanelen of –collectoren, maar ook het gebruik van omgevingswarmte uit bijvoorbeeld de bodem of de lucht via een warmtepomp.

Een lage energiebehoefte (BENG 1) is een randvoorwaarde voor een robuust energieconcept. Het is eigenlijk niet meer dan logisch om hier apart naar te kijken vanwege het verschil in technische levensduur van gebouw en installaties. Gedurende de technische levensduur van de gebouwschil worden bepalende installatie-componenten, zoals de warmteopwekker, een aantal malen vervangen. Onafhankelijk van die opwekking is dan een beperkte energiebehoefte verzekerd. Deze benadering is ook in overeenstemming met de ‘Trias Energetica’.

Een ander opvallend verschil met de EPC is dat de indicatoren zijn gekoppeld aan een concrete grootheid: kWh/m2 voor BENG 1 en BENG 2 en een percentage voor BENG 3. Let er daarbij wel op dat het niet gaat om de kWh zoals we die op de elektriciteitsmeter aflezen, maar om de thermische energiebehoefte bij BENG 1 en om de hoeveelheid primaire fossiele energie bij BENG 2.

Medio 2015 heeft de overheid de voorgenomen BENG-eisen gepubliceerd; deze waarden (zoals de ’25-25-50’ voor woningbouw) zijn inmiddels achterhaald. De definitieve eisen worden in het voorjaar van 2019 vastgesteld. Bij het vaststellen van de definitieve eisen wordt gekeken naar de kosten-batenverhouding en de stand van de techniek via de zogenaamde kostenoptimaliteitstoets. Bovendien wordt rekening gehouden met de terugkoppeling uit de praktijk op de voorgenomen eisen, zoals voor (hele) kleine gebouwen of voor hoge gebouwen.

Congres ‘Energieprestatie 2.0’

Op het congres ‘Energieprestatie 2.0’ heeft BZK de concept-geadviseerde grenswaarden voor de BENG-eisen bekend gemaakt. Deze staan nog ter discussie; u kunt er over meepraten via een internetconsultatie begin 2019. In het artikel Bang voor BENG? leest u meer over het hoe en waarom van de verschillen ten opzichte van de waarden uit 2015.

Concept geadviseerde BENG-eisen_Bron: BZK/RVO 2018

Concept geadviseerde BENG-eisen_Bron: BZK/RVO 2018

 

Hoewel de drie BENG-indicatoren sterk verschillen van de EPC, kent de achterliggende fysica natuurlijk veel overeenkomsten. De energiestromen in en aan een gebouw veranderen niet met een nieuwe eis. Maar wel de manier waarop deze worden beoordeeld. Voor de berekeningen is door NEN een hele nieuwe bepalingsmethode ontwikkeld: NTA 8800. Deze is sinds september beschikbaar via de website van NEN. Inmiddels  zijn de softwareleveranciers gestart met het omzetten in rekenprogramma’s voor de dagelijkse praktijk.

Bestaande bouw

De BENG-eisen gelden in eerste instantie voor nieuwe woningen en gebouwen. Maar het is ook goed mogelijk om bestaande woningen langs de BENG-maatlat te leggen. Naar verwachting wordt er op termijn een koppeling gelegd tussen de tweede BENG-indicator en het Energielabel of de berekening van de woningwaarderingspunten.

Tot nu toe zijn maatregelen aan bestaande gebouwen vrijwillig. Om aan de nationale en internationale klimaatdoelstellingen te voldoen is het nodig dat ook in de bestaande gebouwvoorraad nog veel energiebesparende maatregelen worden genomen. De overheid heeft in de Energie-agenda van december 2016 aangekondigd hoe zij om wil gaan met de bestaande gebouwvoorraad. Een van de concrete maatregelen is de aankondiging van een minimaal Energielabel C voor kantoren vanaf 2023; kantoren met een slechter label moeten worden verbeterd voordat ze dan opnieuw verhuurd of verkocht mogen worden, of moeten worden gesloopt. Deze maatregel is inmiddels in de bouwregelgeving vastgelegd. Het is denkbaar dat ook voor andere gebouwcategorieën, zoals woningen, in de verdere toekomst dergelijke eisen zullen gaan gelden; dit is ook onderwerp van gesprek aan de Klimaattafels. Wanneer en hoe is nog niet bekend en zal zeker ook afhangen van de snelheid waarmee de gebouwde omgeving energiezuiniger wordt op vrijwillige basis, geholpen door stimuleringsmaatregelen.

Op weg naar CO2 neutraliteit

Grote stappen zijn onontkoombaar om in 2050 CO2-neutraal te zijn. De opgave is immens, de capaciteit in de bouw- en installatiesector gering. Met kleine stappen zullen we er niet komen, nog afgezien van de valkuil van een lock-in bij een onverstandige keuze voor een tussenstap. Bovendien ontstaat een sluitende, of zelfs positieve, businesscase in een aantal belangrijke marktsegmenten als gekozen wordt voor vergaande verduurzaming: direct naar CO2-neutraal, bijvoorbeeld via Nul-op-de-Meter. Vanzelfsprekend zijn die oplossingen aardgasvrij en wordt gekozen voor een lage energiebehoefte als uitgangspunt voor het energie- en comfortconcept. Nieman steunt dan ook elk initiatief in die richting en helpt graag mee bij partijen die zo’n ambitie waar willen maken. Regelmatig helpen we ook eigenaren van een vastgoedportefeuille met analyses van hun bezit en het uitzetten van een strategie naar die CO2-neutrale nabije toekomst.

Informatie over BENG

Voor meer informatie, vragen en advies over BENG kunt u terecht bij onder andere Harm Valk, Theo Haytink, André Kruithof, Kitty Huijbers en John Bouwman.

Lees meer naar aanleiding van het verschijnen van NTA 8800 en de concept geadviseerde eisen uit november 2018:

Lees meer naar aanleiding van de voorgenomen BENG-eisen uit 2015: