Steeds meer nieuwe woningen en utiliteitsgebouwen zijn energieneutraal. Vanaf 2020 is BENG de wettelijke eis voor energieneutraal bouwen. BENG staat voor Bijna EnergieNeutraal Gebouw. Voor het berekenen van de energieprestatie nemen we afscheid van de EPC en gaan we over naar de drie BENG-indicatoren.

De nu bekende EPC is een eengetalswaarde en staat niet voor een concrete grootheid. Dat gaat veranderen. In Nederland wordt de energieprestatie voor elke bouwaanvraag vanaf 1 januari 2020 uitgedrukt in drie BENG-indicatoren:

  • BENG 1: de energiebehoefte (kWh/m2)
  • BENG 2: het primair fossiel energiegebruik (kWh/m2)
  • BENG 3: het aandeel hernieuwbare energie (%)

De energiebehoefte (BENG 1) is een maat voor de energiezuinigheid van het gebouw zelf. Naast de isolatie hebben zaken als zon-oriëntatie en kierdichtheid daar invloed op. Er wordt ook rekening gehouden met een hoeveelheid ventilatielucht. Primaire fossiele energie (BENG 2)  is het best voor te stellen als de energie-inhoud van de brandstof in de elektriciteitscentrale. Doordat er een aandeel hernieuwbare (duurzame) energie wordt gevraagd (BENG 3), is te concluderen dat dit verplicht wordt. Daarbij telt niet alleen directe opwek mee, zoals in zonnepanelen of –collectoren, maar ook het gebruik van omgevingswarmte uit bijvoorbeeld de bodem of de lucht via een warmtepomp.

Een lage energiebehoefte (BENG 1) is een randvoorwaarde voor een robuust energieconcept. Het is eigenlijk niet meer dan logisch om hier apart naar te kijken vanwege het verschil in technische levensduur van gebouw en installaties. Gedurende de technische levensduur van de gebouwschil worden bepalende installatie-componenten, zoals de warmteopwekker, een aantal malen vervangen. Onafhankelijk van die opwekking is dan een beperkte energiebehoefte verzekerd. Deze benadering is ook in overeenstemming met de ‘Trias Energetica’.

Een ander opvallend verschil met de EPC is dat de indicatoren zijn gekoppeld aan een concrete grootheid: kWh/m2 voor BENG 1 en BENG 2 en een percentage voor BENG 3. Let er daarbij wel op dat het niet gaat om de kWh zoals we die op de elektriciteitsmeter aflezen, maar om de thermische energiebehoefte bij BENG 1 en om de hoeveelheid primaire fossiele energie bij BENG 2.

Medio 2015 heeft de overheid de voorgenomen BENG-eisen gepubliceerd; de definitieve eisen worden in het najaar van 2018 verwacht. Bij het vaststellen van de definitieve eisen  wordt gekeken naar de kosten-batenverhouding en de stand van de techniek. Bovendien wordt rekening gehouden met de terugkoppeling uit de praktijk op de voorgenomen eisen, zoals voor (hele) kleine gebouwen of voor hoge gebouwen.

Tabel 1 Voorgenomen BENG-eisen

Hoewel de drie BENG-indicatoren sterk verschillen van de EPC, kent de achterliggende fysica natuurlijk veel overeenkomsten. De energiestromen in en aan een gebouw veranderen niet met een nieuwe eis; wel de manier waarop deze worden beoordeeld. Voor de berekeningen wordt door NEN een hele nieuwe bepalingsmethode ontwikkeld: NTA 8800. Naar verwachting is deze medio 2018 gereed, zodat dan de softwareleveranciers deze om kunnen zetten in rekenprogramma’s voor de dagelijkse praktijk.

Omdat veel partijen nu al een indicatie willen hebben van de consequenties van de BENG-eisen voor hun projecten, heeft Nieman in opdracht van RVO de Handreiking BENG opgesteld. Deze berekent de  de voorgenomen BENG-eisen aan de hand van de bepalingsmethode voor de EPC, NEN 7120. Veel leveranciers van EPC-software hebben de berekeningen aan elkaar gekoppeld, zodat tegenwoordig bij een EPC-berekening vaak de scores op de BENG-indicatoren als extra informatie wordt vermeld. Dit geeft direct inzicht in de mate waarop een  project nog aangepast moet worden om in de toekomst aan de BENG-eisen te kunnen voldoen.

Bestaande bouw

De BENG-eisen gelden in eerste instantie voor nieuwe woningen en gebouwen. Maar het is ook goed mogelijk om bestaande woningen langs de BENG-maatlat te leggen. Naar verwachting zal op termijn een koppeling worden gelegd tussen de drie BENG-indicatoren en het Energielabel of de berekening van de woningwaarderingspunten.

Tot nu toe zijn maatregelen aan bestaande gebouwen vrijwillig. Maar om aan de nationale en internationale klimaatdoelstellingen te voldoen zal het nodig zijn dat ook in de bestaande gebouwvoorraad nog veel energiebesparende maatregelen worden genomen. De overheid heeft in de Energie-agenda van december 2016 aangekondigd hoe zij om wil gaan met de bestaande gebouwvoorraad. Een van de concrete maatregelen is de aankondiging van een minimaal Energielabel C voor kantoren vanaf 2023; kantoren met een slechter label moeten worden verbeterd voordat ze dan opnieuw verhuurd of verkocht mogen worden, of moeten worden gesloopt. Het is denkbaar dat ook voor andere gebouwcategorieën, zoals woningen, in de verdere toekomst dergelijke eisen zullen gaan gelden. Wanneer en hoe is nog niet bekend en zal zeker ook afhangen van de snelheid waarmee de gebouwde omgeving energiezuiniger wordt op vrijwillige basis, geholpen door stimuleringsmaatregelen.

Op weg naar CO2 neutraliteit

BENG woongebouw – Atlantis Groningen

BENG woongebouw – Atlantis Groningen

Grote stappen zijn onontkoombaar om in 2050 CO2-neutraal te zijn. De opgave is immens, de capaciteit in de bouw- en installatiesector gering. Met kleine stappen zullen we er niet komen, nog afgezien van de valkuil van een lock-in bij een onverstandige keuze voor een tussenstap. Bovendien ontstaat een sluitende, of zelfs positieve, businesscase in een aantal belangrijke marktsegmenten als gekozen wordt voor vergaande verduurzaming: direct naar CO2-neutraal, bijvoorbeeld via Nul-op-de-Meter. Vanzelfsprekend zijn die oplossingen aardgasvrij en wordt gekozen voor een lage energiebehoefte als uitgangspunt voor het energie- en comfortconcept. Nieman steunt dan ook elk initiatief in die richting en helpt graag mee bij partijen die zo’n ambitie waar willen maken. Regelmatig helpen we ook eigenaren van een vastgoedportefeuille met analyses van hun bezit en het uitzetten van een strategie naar die CO2-neutrale nabije toekomst.

Informatie over BENG

Voor meer informatie, vragen en advies over BENG kunt u terecht bij onder andere Harm Valk, Theo Haytink, André Kruithof, Kitty Huijbers en John Bouwman.

Lees meer